We praten al meer dan 15 jaar over het versimpelen van belastingen en toeslagen. Waarom lukt het niet?

Onvoorspelbaar inkomen drijft burgers tot wanhoop

Burgers hebben te maken met vele inkomensregelingen die nauw met elkaar samenhangen. Daardoor begrijpen zij niet hoe hun netto-inkomen wijzigt wanneer ze meer gaan werken of hun situatie anderszins verandert (Staat van de Uitvoering, 2024). Ook de betrokken overheidsdiensten overzien dat niet. De regelingen moeten voorkomen dat burgers onder een sociaal minimum uitkomen, maar blijven deels ongebruikt, uit onwetendheid of wantrouwen. Veel burgers zijn in de knel gekomen doordat ze toeslagen terug moeten betalen.

De publieke dienstverleners die de regelingen uitvoeren (UWV, SVB, Belastingdienst, Dienst Toeslagen en gemeenten) melden al jaren dat de regels te complex zijn geworden en niet meer aansluiten op de leefwereld en de leefvormen van burgers. Burgers zijn niet alleen meer alleenstaand of gehuwd, er zijn inmiddels 21 leefvormen ontstaan die invloed hebben op de hoogte van de AOW. Ook fiscale regels werken dusdanig op elkaar in, dat het inkomen voor burgers onduidelijk en onzeker is, blijkt uit onderzoek van de Kafkabrigade (2024). Zo is de marginale belastingdruk voor mensen die toeslagen ontvangen heel hoog, waardoor ze nauwelijks iets overhouden van een extra gewerkt uur. De kosten en hoeveelheid menskracht die nodig zijn om de schades te herstellen zijn enorm.

[....]